نظام جامع آماری و لزوم استفاده از آن | به مناسب هفته آمار و برنامه ریزی

نظام جامع آماری

واژه نظام جامع آماری یا به طور خلاصه نظام آماری برای بیشتر سازمانها و شرکت‌های تولیدی یا خدماتی آشنا است و تا حدودی به ضرورت اجرای و ایجاد چنین نظامی اعتقاد پیدا کرده‌اند. ولی به مناسبت هفته آمار و برنامه ریزی در مجله آرمان کامپیوتر یک نوشتار را به این موضوع اختصاص داده‌ایم تا بیشتر و بهتر با اصول و کارکردهای نظام جامع آماری آشنا شویم

 نظام جامع آماری و لزوم استفاده از آن

در عصر اطلاعات آمار و داده‌ها پیش‌نیاز کلیه تصمیم‌گیری‌ها، سیاستگذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها استراتژیک (کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت) است. توسعه یافتگی سازمان و نهادهای تصمیم‌گیری و ارائه‌دهنده خدمات، با افزایش حجم وکیفیت بانک‌های اطلاعاتی به کارگیری نظام آماری و تبدیل داده‌ها به اطلاعات قابل استفاده است. نتایج تولید اطلاعات آماری در کلیه برنامه‌ریزی‌ها، تعیین اهداف، خط مشی‌ها، هدایت امور اجرایی و حتی ارزیابی دستیابی به اهداف بر همه آشکار است. در سال‌های اخیر، در اکثر سازمان و نهادهای خدماتی و تولیدی، انبوهی از داده‌های و مقادیر اقلام آماری توسط بخش‌ها و حوزه‌های مختلف تولید شده که متاسفانه بخش عمده‌ای از آن‌ها بدون در نظر گرفتن قالب مناسب یا هدفمند، ایجاد شده و منجر به تصمیم یا دانش برای سازمان و نهاد مورد نظر نشده‌اند. پایین بودن کیفیت، چند گانگی آمار و ناسازگاری بین آمارها، امکان استفاده از آن‌ها را برای مدیران به منظور تصمیم‌گیری صحیح و سریع نمی‌دهد.

مشکلات حاصل از فقدان نظام جامع آماری در نهادها و سازمان‌ها

در سازمان یا نهادی که نظام آماری در آن ساری و جاری نیست مشکلات و معضلاتی ظاهر خواهد شد ک در زیر فهرست شده‌اند:

  • دستگاه‌های‌ برنامه‌ریز وسیاستگذار از نیاز واقعی نهاد و سازمان خود بی‌اطلاع هستند.
  • تولید داده‌های آماری براساس تکنیک‌ها و روش‌های نامتعارف و گاهی متضاد صورت گرفته و به شکل موازی انجام می‌شود.
  • تهیه داده‌ها و حتی گزارش‌های آمارها، بدون لحاظ کردن هدف و کاربرد تولید و بدون استفاده بایگانی می‌شوند.
  • عدم شناخت مصرف کنندگان گزارش‌های آمار، از تعاریف و مفاهیم به کار رفته در گزارش‌ها به شکلی که ممکن است نیاز آن‌ها طی گزارش‌هایی برطرف شود ولی با تعارض بین مفاهیم ذهنی با تعاریف استاندارد موقعیت استفاده از آن‌ها بوجود نمی‌آید.
  • ناصحیح و ناهماهنگی بین آمارهای ثبتی، در بین حوزه و بخش‌های مختلف سازمان بطوری که روش مناسب برای پردازش آن‌ها دچار تضاد درونی شده و این ناهماهنگی به همه سازمان و بخش‌ها تسری پیدا می‌کند.

ریشه مشکلات ذکر شده در فقدان نظام جامع آماری و اطلاعاتی است که منجر به فقدان برنامه‌ریزی فعالیت‌های آماری و تصمیم سازی می‌شود.

 تعریف نظام جامع آماری

نظام آماری عبارت است از مجموعه دستگاه‌ها و نهادهای درگیر در فعالیت‌های آماری، وظایف و فعالیت‌های هریک از اجزاء، روابط درونی وبیرونی آنها با یکدیگر، اصول، قوانین و مقررات حاکم بر وظایف و روابط مزبور.

 اهداف نظام جامع آماری

مهمترین اهداف‌نظام آماری عبارتند از:

  • شناخت مشکلات و تنگناهای نظام تولید داده و آمار
  • تشخیص دقیق نیازهای آماری
  • برنامه‌ریزی جامع جهت تهیه و تولید اطلاعات آماری مورد نیاز
  • تبیین ساختار مدیریتی نظام آماری و تعیین وظایف هر یک از رده‌ها در انجام فعالیت‌های آماری
  • تعیین شیوه ارتباط میان رده‌های مدیریتی نظام آماری
  • نظارت و ارزیابی‌‌‌کامل فنی، اجرایی و مالی‌فعالیت‌های ‌آماری و تولید داده
  • ایجاد و توسعه پایگاه اطلاعات آماری و بهنگام سازی اطلاعات آماری برای ارائه به کاربران آمار
  • اطلاع رسانی تولیدات آماری

نظام جامع آماری

اصول حاکم بر نظام جامع آماری

هنگام تدوین نظام جامع آماری باید اصول زیر را در نظر گرفت و طبق آن سازوکار مربوطه را به کار بست.

  • بی‌طرفی در تولید
  • امکان دسترسی برابر
  • رفع موازی کاری
  • رعایت اصول محرمانگی
  • تحلیل و پیشگیری از برداشت نادرست
  • رعایت اصول اخلاقی
  • پاسخگویی و شفافیت
  • رعایت استانداردهای ملی و بین‌المللی در حوزه آمار
  • هماهنگی با تمام برنامه‌های سازمان و نهاد مربوطه
  • پوشش کامل متغیرهای آماری مورد نیاز

فازهای پیاده‌سازی نظام آماری

هنگام اجرای نظام جامع آماری باید فازهای زیر را به ترتیب در نظر گرفته و اجرا کرد.

فاز اول – شناخت وضعیت موجود: مطالعه ساختار سازمان و نهاد مورد نظر و شناخت معایب و اشکلات گردش داده و اطلاعات در حوزه و بخش‌های مختلف، همچنین تولید گزارش و ارزیابی خلوص داده‌ها از مواردی است که باید در فاز اول به آن پرداخته شود.

فاز دوم – طراحی وضعیت مطلوب: تدوین کلیات نظام جامع آماری، تدوین نظام نامه‌ آمار و همچنین روش‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی نظام جامع آماری از مواردی است که باید در فاز دوم مورد توجه قرار گیرد.

فاز سوم – تحلیل فاصله: در این بخش، شناخت فاصله وضعیت موجود از وضعیت مطلوب مورد بررسی قرار گرفته و تدوین راه‌کارهای کاهش و از بین بردن این فاصله مورد بحث قرار می‌گیرد. حاصل اجرای این فاز، تدوین آیین نامه‌ها و دستور‌العمل‌های مورد توافق همه بخش‌ها و همچنین راستی آزمایی برای شاخص‌های خلوص داده و اطلاعات آماری در گردش سازمان و نهاد مورد نظر خواهد بود.

فاز چهارم- ارزیابی کارکرد نظام جامع آماری و بهینه‌سازی: در صورت نیاز عملکرد اطلاعات و سامانه تولید شده در نظام جامع آماری توسط شاخص‌های ارزیابی انجام شده و آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌ها اصلاح و در سازمان و نهاد مورد نظر ساری و جاری خواهند شد.

همانطور که از این متن استنباط می‌شود می‌توان نظام جامع آماری را برگرفته از مدیریت داده و همچنین ساختارهای گردش اطلاعاتی دانست، به نحوی که بتواند کنش اطلاعاتی در سازمان را بهبود ببخشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.